|
هگمتانه، گروه مدیریت شهری: مجموعه برنامههای اجراشده شهرداری همدان، از بازار تاریخی و سایتموزه میدان امام(ره) تا محلهها، فرهنگسراها و پیادهراه میدان امام خمینی(ره)؛ روز و هفته همدان را به فرصتی برای بازخوانی هویت تاریخی، فرهنگی و گردشگری شهر تبدیل کرد.
به گزارش هگمتانه، روز و هفته همدان امسال در حالی پشت سر گذاشته شد که شهر در بخشهای مختلف خود میزبان مجموعهای از رویدادهای فرهنگی، هنری، تاریخی، گردشگری و اجتماعی بود؛ برنامههایی که با محوریت شهرداری همدان اجرا شد و تلاش داشتند مناسبت روز همدان را از یک عنوان تقویمی فراتر برده و آن را به فرصتی برای ارتباط دوباره شهروندان با هویت، تاریخ و ظرفیتهای فرهنگی شهر تبدیل کنند.
در این رویدادها، همدان نه فقط به عنوان شهری با پیشینه تاریخی، بلکه به عنوان مجموعهای زنده از میراث فرهنگی، هنر، معماری، گردشگری، مشاهیر و خاطرات جمعی شهروندان مورد توجه قرار گرفت. تنوع برنامههای اجراشده نیز نشان داد که معرفی همدان میتواند از مسیرهای مختلفی دنبال شود؛ از جشن و برنامههای عمومی گرفته تا تورهای شهری، رویدادهای علمی، معرفی آثار باستانشناسی، پاسداشت مفاخر، برنامههای هنری و توجه به بافت تاریخی بازار.
شهرداری همدان در این دوره تلاش کرد از ظرفیت فضاهای مختلف شهری برای برگزاری برنامهها استفاده کند و به این ترتیب، هفته فرهنگی را محدود به یک مکان یا گروه خاص نکند. نتیجه این رویکرد، شکلگیری مجموعهای از رویدادها در نقاط مختلف شهر بود که گروههای متنوعی از شهروندان را درگیر کرد.
شروعی با رنگ تولیدات بومی و گردشگری
یکی از نخستین برنامههای این هفته، جشنواره عسل بود که همراه با تور گردشگری، عرضه محصولات و اجرای برنامههای فرهنگی در بلوار آیتالله نجفی برگزار شد.
این رویداد علاوه بر ایجاد فضای شاد و خانوادگی، پیوند میان تولیدات بومی، اقتصاد محلی و گردشگری را مورد توجه قرار داد. معرفی محصولات و ظرفیتهای بومی در کنار برنامههای گردشگری، این امکان را ایجاد کرد که یک رویداد فرهنگی به بستری برای معرفی بخشی از توانمندیهای اقتصادی و اجتماعی شهر نیز تبدیل شود.
در کنار برنامههای محتوایی، فضاسازی شهری با موضوع هفته همدان نیز در شهر انجام شد. این اقدام کمک کرد نشانههای این مناسبت فرهنگی در محیط شهری دیده شود و فضای عمومی شهر نیز با موضوع روز همدان همراه شود.
تاریخ همدان در میان مردم
یکی از محورهای قابل توجه برنامههای امسال، توجه به میراث تاریخی و باستانشناسی بود. در همین راستا، سایتموزه میدان امام(ره) میزبان برنامهای برای آشنایی عمومی شهروندان با گنجینههای باستانشناسی همدان شد.
در این برنامه، با حضور باستانشناسان، امکان آشنایی نزدیکتر مردم با آثار و اشیای کشفشده از همدان فراهم شد و موضوعات مرتبط با پیشینه تاریخی و باستانشناسی شهر برای مخاطبان تشریح شد.
اهمیت چنین برنامهای در این است که میراث تاریخی زمانی میتواند به بخشی از هویت زنده شهر تبدیل شود که مردم با آن ارتباط برقرار کنند. نمایش آثار تاریخی و فراهم کردن امکان گفتوگوی شهروندان با متخصصان، فاصله میان میراث تخصصی و زندگی روزمره مردم را کاهش میدهد و نگاه عمومی به تاریخ شهر را از یک موضوع صرفاً موزهای به بخشی از هویت اجتماعی همدان تبدیل میکند.
پاسداشت مفاخر؛ از خوشنویسی تا ادبیات
بخش دیگری از برنامههای هفته همدان به معرفی و پاسداشت چهرههای برجسته فرهنگی اختصاص داشت. برگزاری آئین تجلیل از استاد جلیل رسولی، چهره ماندگار خوشنویسی ایران و جهان اسلام، در تالار شهید آوینی، از جمله برنامههایی بود که جایگاه هنر و مفاخر فرهنگی را در ساختار هویت شهری مورد توجه قرار داد.
توجه به مفاخر، در واقع توجه به حافظه فرهنگی شهر است. همدان در طول تاریخ چهرههای برجستهای در عرصههای مختلف داشته و معرفی این افراد به نسل جدید میتواند زمینهای برای تقویت احساس تعلق و شناخت بیشتر شهروندان نسبت به پیشینه فرهنگی شهر باشد.
در ادامه همین رویکرد، برنامههای ادبی و مرتبط با مشاهیر نیز در دستور کار قرار گرفت. آئین رونمایی از کتاب شیخ حسین انصاریان با موضوع باباطاهر برگزار شد؛ برنامهای که بار دیگر ظرفیت پیوند میان ادبیات، میراث تاریخی و گردشگری فرهنگی همدان را به نمایش گذاشت.
رونمایی از لوحکاشی نفیس ایلخانی متعلق به آرامگاه باباطاهر در این رویداد نیز بر اهمیت مکانهای تاریخی در میزبانی برنامههای فرهنگی تأکید داشت و نشان داد که فضاهای تاریخی شهر میتوانند در کنار کارکرد گردشگری، به محل برگزاری رویدادهای فرهنگی و اجتماعی نیز تبدیل شوند.
طب ایرانی؛ بخشی از میراث علمی همدان
در میان برنامههای هفته فرهنگی، موضوع طب ایرانی نیز جایگاه ویژهای پیدا کرد. برگزاری همایش «همدان؛ مرکز جهانی طب ایرانی» توجهها را به بخشی از ظرفیتهای علمی و تمدنی این شهر معطوف کرد.
همدان با پیشینه تاریخی خود تنها یک مقصد گردشگری مبتنی بر بناها و آثار تاریخی نیست؛ بلکه بخشی از میراث علمی و دانشی ایران نیز با این شهر پیوند خورده است. طرح موضوع طب ایرانی در هفته همدان، فرصتی برای برجسته کردن همین وجه از هویت تاریخی شهر بود.
قرار گرفتن این برنامه در کنار رویدادهای باستانشناسی، ادبی و هنری، تصویر گستردهتری از همدان ارائه کرد؛ شهری که ظرفیتهای هویتی آن از تاریخ باستان تا دانش، هنر، ادبیات و فرهنگ معاصر امتداد دارد.
بازار تاریخی؛ یک مقصد تازه برای گردشگری شهری
طرح «سفیر بازار همدان» نیز یکی از برنامههای متفاوت این هفته بود که سرای گلشن و بازار تاریخی همدان را در کانون توجه قرار داد.
در این طرح، تاریخ، معماری و بافت تاریخی بازار و همچنین شیوههای بازاری مورد توجه قرار گرفت و تورهای پیادهگردی برای معرفی ظرفیتهای این محدوده اجرا شد.
بازار تاریخی همدان یکی از عناصر مهم ساختار تاریخی شهر است و ظرفیت آن تنها به فعالیتهای تجاری محدود نمیشود. این مجموعه میتواند به عنوان یکی از مقاصد گردشگری فرهنگی شهر مورد استفاده قرار گیرد و معرفی دقیقتر تاریخ و معماری آن، زمینه آشنایی شهروندان و گردشگران با یکی از بخشهای کمتر دیدهشده هویت همدان را فراهم میکند.
برگزاری برنامههای تخصصی و تورهای پیاده در این محدوده، گامی در جهت معرفی بازار به عنوان بخشی از میراث شهری و تقویت نگاه گردشگری به بافت تاریخی همدان بود.
روایت تاریخ با زبان هنر
هنر نیز در برنامههای هفته همدان جایگاه ویژهای داشت. رونمایی از کتاب «دالان» و تقدیر از برگزیدگان گلگشت از جمله رویدادهای این بخش بود.
همچنین برنامه «روایت همدان؛ شهر تاریخ» با استفاده از ظرفیت تئاتر در فرهنگسرای پرواز اجرا شد. استفاده از هنرهای نمایشی برای روایت تاریخ، این امکان را فراهم میکند که موضوعات تاریخی با زبان و ساختاری متفاوت به مخاطبان منتقل شود و بهویژه نسل جوان ارتباط بیشتری با گذشته شهر برقرار کند.
این رویکرد نشان میدهد که معرفی هویت شهری الزاماً نباید در قالب سخنرانی و برنامههای رسمی انجام شود. هنر میتواند تاریخ را به تجربهای ملموس و جذاب تبدیل کند و از این مسیر، زمینه ارتباط عاطفیتر مخاطبان با شهر را فراهم آورد.
هویت از محلهها آغاز میشود
یکی دیگر از محورهای قابل توجه هفته فرهنگی همدان، توجه به محلهها بود. «جشن در محلات» با هدف هویتبخشی به محلهها اجرا شد تا برنامههای هفته همدان تنها در مراکز شاخص شهری متمرکز نماند.
محلهها بخش مهمی از حافظه جمعی شهر را تشکیل میدهند. هر محله مجموعهای از خاطرات، بناها، مناسبات اجتماعی و روایتهای خاص خود را دارد و توجه به این ظرفیت میتواند مفهوم هویت شهری را از سطح نمادهای عمومی به زندگی روزمره شهروندان نزدیکتر کند.
اجرای برنامههای محلهمحور همچنین فرصت بیشتری برای حضور خانوادهها و شهروندانی فراهم میکند که ممکن است در برنامههای متمرکز شهری حضور کمتری داشته باشند.
شهروندان؛ گردشگران شهر خودشان
تورهای همدانگردی ویژه شهروندان نیز بخش دیگری از برنامههای اجراشده بود. این تورها با هدف آشنایی بیشتر مردم با اماکن تاریخی و گردشگری همدان برگزار شد.
شاید یکی از مهمترین اهداف چنین برنامههایی، تبدیل شهروندان به نخستین راویان و سفیران گردشگری شهر باشد. زمانی که مردم یک شهر با تاریخ، بناها، جاذبهها و ظرفیتهای فرهنگی محل زندگی خود آشنا باشند، بهتر میتوانند این داشتهها را به مهمانان و گردشگران معرفی کنند.
از این منظر، گردشگری شهری تنها به جذب مسافر از خارج شهر محدود نمیشود؛ بلکه شناخت شهر توسط ساکنان آن نیز بخشی از فرآیند توسعه گردشگری محسوب میشود.
جشن بزرگ روز همدان؛ شهر در یک قاب
یکی از شاخصترین رویدادهای هفته همدان، جشن بزرگ روز همدان و هفته وحدت بود که همزمان با شب میلاد پیامبر اکرم(ص) در پیادهراه میدان امام خمینی(ره) برگزار شد.
حضور هنرمندان مطرح کشوری و استقبال شهروندان، این برنامه را به یکی از رویدادهای عمومی و پرمخاطب این ایام تبدیل کرد. انتخاب پیادهراه میدان امام خمینی(ره) نیز امکان حضور گسترده خانوادهها و شهروندان را فراهم آورد و یکی از مهمترین فضاهای عمومی شهر به محل برگزاری جشن اختصاص یافت.
ترکیب روز همدان با هفته وحدت، ظرفیت دیگری برای پیوند میان مناسبتهای فرهنگی و اجتماعی ایجاد کرد و فضای عمومی شهر را به بستری برای حضور خانوادهها و برگزاری یک رویداد فرهنگی گسترده تبدیل کرد.
از یک مناسبت تقویمی تا یک رویداد شهری
آنچه در مجموعه برنامههای اجراشده هفته همدان بیش از همه به چشم آمد، تلاش برای استفاده از ظرفیتهای مختلف شهر بود؛ از بناها و محوطههای تاریخی گرفته تا بازار، فرهنگسراها، محلهها، پیادهراهها و فضاهای عمومی.
در این میان، برنامهها تنها به برگزاری جشن محدود نشد و طیفی از فعالیتهای علمی، هنری، ادبی، گردشگری و اجتماعی را دربر گرفت. همین تنوع سبب شد مخاطبان مختلف، از علاقهمندان به تاریخ و باستانشناسی گرفته تا خانوادهها، هنرمندان، گردشگران و شهروندان عادی، سهمی از برنامههای این هفته داشته باشند.
شهرداری همدان با اجرای این مجموعه برنامهها تلاش کرد روز همدان را به بستری برای معرفی داشتههای شهر و تقویت ارتباط مردم با هویت تاریخی و فرهنگی آن تبدیل کند؛ رویکردی که در صورت تداوم در طول سال میتواند آثار آن را فراتر از یک هفته و یک مناسبت مشخص نشان دهد.
هفته همدان به پایان رسید و برنامههای پیشبینیشده آن نیز به اجرا درآمد، اما آنچه از این رویداد باقی ماند، تنها خاطره جشنها و برنامههای فرهنگی نیست. بازشناسی تاریخ، توجه به مفاخر، معرفی ظرفیتهای گردشگری، توجه به بازار تاریخی، استفاده از هنر برای روایت شهر و نزدیک کردن شهروندان به میراث فرهنگی، مجموعهای از اقداماتی است که میتواند در مسیر تقویت هویت شهری و توسعه گردشگری همدان استمرار پیدا کند.
روز همدان، امسال برای چند روز شهر را به صحنهای برای روایت خودش تبدیل کرد؛ روایتی که از گذشته باستانی و میراث علمی و ادبی آغاز شد، از بازار و محلهها عبور کرد، در فرهنگسراها و فضاهای تاریخی ادامه یافت و در نهایت در میدان امام خمینی(ره) به یک جشن عمومی شهری رسید.
اکنون با پایان این هفته فرهنگی، تجربه برگزاری این مجموعه رویدادها میتواند مبنایی برای برنامهریزیهای گستردهتر در آینده باشد؛ برنامههایی که هویت تاریخی و فرهنگی همدان را نه فقط در یک مناسبت سالانه، بلکه در جریان زندگی فرهنگی شهر زنده نگه دارند.
|
