هگمتانه، گروه خبر همدان: در بازدید میدانی روز گذشته اعضای کمیسیون‌ فنی و عمرانی و حمل‌ونقل و ترافیک وکمیسیون ارزش‌های تمدنی  شورای اسلامی شهر همدان از آخرین وضعیت کنارگذر غربی، بر ضرورت تعیین تکلیف این پروژه و استفاده از سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده و اثرگذاری کنارگذر غربی بر کاهش ترافیک و ارتقای ایمنی شهر تأکید شد.
به گزارش هگمتانه، مهدی حیدری رئیس کمیسیون‌ فنی و عمرانی و حمل‌ونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر همدان با اشاره به حادثه اخیر انفجار تانکر سوخت در استان کردستان و ضرورت پیشگیری از حوادث مشابه اظهار کرد: راهکار، جلوگیری از تردد خودروهای حامل سوخت و مواد خطرناک به سمت غرب کشور نیست، بلکه باید مسیرهایی ایجاد شود که این خودروها از ورود به شهرها و مراکز جمعیتی بی‌نیاز شوند.
وی با بیان اینکه همدان در یکی از محورهای مهم ارتباطی مرکز کشور با غرب قرار دارد، گفت: این شهر نیازمند کنارگذری مناسب است تا بخشی از بار ترافیکی، به‌ویژه تردد خودروهای سنگین و حامل مواد خطرناک، از محدوده شهری خارج شود.
19 کیلومتر مسیر آماده بهره‌برداری
بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، پروژه کنارگذر غربی حدود 27 کیلومتر طول دارد که بخش قابل توجهی از آن اجرا شده است. طبق گزارش ناظر پروژه، حدود 18 کیلومتر از مسیر به‌طور کامل آسفالت شده و در حدود سه کیلومتر دیگر نیز عملیات اجرایی انجام شده است. حدود هفت کیلومتر انتهایی پروژه به دلیل تملک نشدن اراضی، تاکنون وارد مرحله عملیات اجرایی نشده است.
ناظر پروژه پیشرفت فیزیکی کل طرح را حدود 80 درصد اعلام کرد و گفت: بخش عمده عملیات در سال‌های گذشته انجام شده، اما طی پنج سال اخیر روند اجرای پروژه متوقف بوده یا بسیار کند بوده است. سال گذشته نیز بودجه بسیار محدودی به پروژه اختصاص یافت و امسال تاکنون اعتباری برای آن تزریق نشده است.
حیدری نیز با اشاره به اختلاف ارقام اعلام‌شده درباره میزان پیشرفت پروژه در سال‌های گذشته، هدف از بازدید میدانی را صحت‌سنجی وضعیت موجود عنوان کرد و گفت: آنچه در محل مشاهده شد، نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از مسیر اجرا شده و نمی‌توان این سرمایه‌گذاری انجام‌شده را نادیده گرفت.
پیشنهاد بهره‌برداری مرحله‌ای
یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده برای خروج پروژه از وضعیت بلاتکلیفی، بهره‌برداری مرحله‌ای از بخش آماده مسیر است.
حیدری با اشاره به اینکه برای بهره‌برداری کامل و دوطرفه، نیاز به تکمیل برخی تقاطع‌های غیرهمسطح و تأمین عرض ایمن مسیر وجود دارد، پیشنهاد کرد در مرحله نخست، مسیر موجود به‌صورت موقت و یک‌طرفه مورد استفاده قرار گیرد.
بر این اساس، تانکرهای حامل سوخت و مواد خطرناک که از تهران به سمت غرب کشور حرکت می‌کنند، می‌توانند پس از رسیدن به پلیس‌راه از طریق مسیر موجود وارد کنارگذر شده و بدون ورود به محدوده شهری به سمت غرب ادامه مسیر دهند.
وی با اشاره به برخورداری این خودروها از سامانه‌های جی پی اس و ضوابط کنترلی، این ظرفیت را برای مدیریت و الزام تردد تانکرها از مسیر کنارگذر قابل استفاده دانست.
حیدری همچنین گفت: بخش باقی‌مانده پروژه حدود هفت کیلومتر است که عمده مشکل آن به تملک اراضی بازمی‌گردد. می‌توان با مذاکره و توافق با مالکان و استفاده از ظرفیت‌های قانونی و ایجاد ارزش افزوده در اراضی مجاور، زمینه آزادسازی زمین‌ها را فراهم کرد. برآورد اولیه برای تکمیل یک مسیر یک‌طرفه، با احتساب تملک و عملیات اجرایی، در مقیاس حدود یک تا یک‌ونیم همت قابل بررسی است.
کنارگذر؛ عاملی برای کاهش ترافیک و حوادث
سرپرست سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حمل‌ونقل شهرداری همدان نیز کنارگذر غربی را از پروژه‌های مؤثر بر ایمنی و ترافیک شهر دانست و اظهار کرد: راه‌اندازی این مسیر می‌تواند ترافیک عبوری را کاهش دهد و از وقوع بخشی از حوادث ناگوار در محدوده شهری جلوگیری کند.
سید محسن حسینی با اشاره به حدود 19 کیلومتر مسیر تکمیل‌شده افزود: حتی بهره‌برداری از همین بخش و اتصال آن به شبکه راه‌های موجود می‌تواند بخشی از بار ترافیکی شهر را کاهش دهد و خودروهایی را که به سمت بیجار، کردستان و کرمانشاه در حرکت هستند، از مسیرهای جایگزین عبور دهد.
وی ورود کامیون‌ها به محدوده شهر را یکی از عوامل تهدیدکننده ایمنی دانست و تأکید کرد: تردد خودروهای سنگین در معابر شهری، علاوه بر افزایش خطر تصادف، موجب استهلاک بیشتر آسفالت و افزایش هزینه‌های نگهداری معابر می‌شود.
در این بازدید همچنین بر ضرورت پیگیری پروژه در سطح استانی و ملی تأکید شد. حیدری خواستار قرار گرفتن کنارگذر غربی در ردیف‌های اعتباری و تأمین منابع از محل اعتبارات استانی یا سایر ظرفیت‌های ممکن شد و گفت: پروژه‌ای که بخش قابل توجهی از آن اجرا شده، نباید بلاتکلیف باقی بماند.
در همین زمینه، موضوع واگذاری پروژه به بخش خصوصی و تکمیل آن در قالب مسیر آزادراهی نیز مطرح شد. ناظر پروژه اعلام کردکه این طرح از سال 1402 به بخش خصوصی واگذار شده و قرار بوده در قالب بخشی از مسیر آزادراه ساوه ـ همدان ـ کرمانشاه مورد سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری قرار گیرد؛ با این حال، جزئیات قرارداد و نحوه ادامه کار نیازمند بررسی تخصصی است.
رئیس کمیسیون ارزش‌های تمدنی شورای اسلامی شهر همدان نیز با تأکید بر اهمیت منطقه‌ای این پروژه گفت: نمایندگان غرب کشور و مجمع نمایندگان استان‌های واقع در این گذرگاه باید برای تکمیل کنارگذر غربی مطالبه‌گری جدی‌تری داشته باشند و موضوع را در سطح ملی دنبال کنند.
کاهش مصرف سوخت و استهلاک معابر
حجت‌الاسلام ناصر صفری‌افلاکی با اشاره به اهمیت مدیریت مصرف سوخت اظهار کرد: خودروهای سنگین هنگام ورود به محدوده‌های شهری، به دلیل ترافیک، سرعت پایین و توقف‌های متعدد، سوخت بیشتری مصرف می‌کنند؛ بنابراین کنارگذر می‌تواند علاوه بر آثار ترافیکی و ایمنی، در کاهش مصرف سوخت، زمان سفر و استهلاک خودروها و زیرساخت‌های شهری نیز مؤثر باشد.
وی در عین حال، درباره نگرانی‌های احتمالی نسبت به آثار اقتصادی کنارگذر بر واحدهای صنفی واقع در مسیرهای فعلی تردد خودروها، بر ضرورت انجام مطالعات علمی تأکید کرد و گفت: باید هزینه‌های ترافیک، آلودگی، حوادث، مصرف سوخت، استهلاک معابر و اتلاف وقت شهروندان نیز در کنار آثار اقتصادی احتمالی مورد بررسی قرار گیرد.
صفری‌افلاکی همچنین تأکید کرد: گردشگری نباید بهانه‌ای برای عبور اجباری خودروها از داخل شهر باشد. به گفته وی، اگر هدف جذب مسافر و گردشگر است، باید با استفاده از تابلوهای مناسب، معرفی جاذبه‌ها، ایستگاه‌های اطلاع‌رسانی و زیرساخت‌های مناسب، مسافران را به شکل هدفمند به داخل شهر هدایت کرد.
ضرورت تصمیم‌گیری بر اساس مطالعات دقیق
در این بازدید بر ضرورت بررسی دقیق مطالعات کنارگذر غربی و همچنین تعیین تکلیف کنارگذر شرقی تأکید شد. همچنین موضوع حلقه سوم شهر همدان مطرح شد و بر این نکته تأکید شد که میزان توانایی این مسیر برای جایگزینی کارکرد کنارگذر غربی باید در مطالعات فنی و کارشناسی مشخص شود.
اکنون مهم‌ترین مسأله درباره کنارگذر غربی، تعیین تکلیف پروژه، مشخص شدن میزان اعتبار مورد نیاز، نحوه تأمین منابع و تعیین زمان‌بندی برای تکمیل آن است. با توجه به انجام بخش عمده عملیات اجرایی و سرمایه‌گذاری صورت‌گرفته، بهره‌برداری مرحله‌ای از مسیر نیز می‌تواند به‌عنوان یک راهکار موقت برای کاهش تردد خودروهای سنگین و تانکرهای حامل مواد خطرناک در محدوده شهری مورد بررسی قرار گیرد.
تکمیل این پروژه در صورت تأمین اعتبار و رفع موانع موجود، می‌تواند ضمن استفاده از سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده، بخشی از بار ترافیکی همدان را کاهش داده و با خروج خودروهای سنگین از معابر شهری، به ارتقای ایمنی، کاهش استهلاک زیرساخت‌ها و بهبود کیفیت تردد در شهر کمک کند.